KUALA LUMPUR, 15 Sept 2026
Harga minyak dunia melonjak lagi pada Selasa apabila gangguan terhadap saluran paip strategik Arab Saudi berlaku serentak dengan kemerosotan trafik kapal melalui Selat Hormuz, sekali gus meningkatkan kebimbangan bahawa sistem penghantaran minyak utama dari Asia Barat sedang mengalami tekanan pada lebih daripada satu laluan.
Reuters melaporkan minyak mentah Brent meningkat hampir 2% kepada sekitar AS$107.55 setong, manakala West Texas Intermediate naik kepada kira-kira AS$103.27 setong pada 15 September. Kenaikan itu didorong kebimbangan terhadap bekalan selepas serangan ke atas infrastruktur tenaga Arab Saudi dan ketidakpastian mengenai tempoh pemulihan saluran paip berkenaan.
Tumpuan utama pasaran ialah East-West Pipeline Arab Saudi yang menghubungkan kawasan pengeluaran minyak di timur negara itu dengan pelabuhan Yanbu di Laut Merah.
Saluran itu penting kerana ia membolehkan sebahagian eksport minyak Saudi dihantar tanpa melalui Selat Hormuz. Reuters melaporkan saluran tersebut mampu mengalihkan kira-kira empat juta tong minyak sehari, bersamaan sekitar 4% bekalan minyak global.
Pihak berkuasa Arab Saudi sebelum ini mengesahkan saluran berkenaan ditutup sebagai langkah berjaga-jaga selepas beberapa serangan pada 10 September.
Tekanan itu menjadi lebih serius kerana Selat Hormuz sendiri masih mengalami gangguan trafik.
Data penjejakan kapal awal yang dilaporkan Reuters menunjukkan transit kapal komoditi melalui selat itu turun kepada satu angka sehari pada hujung minggu, berbanding purata 10 hari sebanyak 14 kapal sehari.
Selat Hormuz merupakan antara laluan tenaga paling strategik dunia kerana minyak dan gas dari beberapa pengeluar utama Teluk perlu melaluinya sebelum dihantar ke pasaran antarabangsa.
Apabila trafik di Hormuz terjejas, East-West Pipeline Arab Saudi sepatutnya berfungsi sebagai salah satu laluan alternatif. Namun gangguan pada saluran tersebut bermakna pasaran kini berhadapan risiko serentak pada laluan laut utama dan salah satu laluan pintasan darat yang penting.
Keadaan ini turut meningkatkan kos dan ketidakpastian dalam penghantaran minyak. Reuters melaporkan gangguan terhadap sistem pengangkutan tenaga di rantau itu telah meningkatkan premium risiko pasaran dan menyokong harga minyak pada paras tinggi.
Kesan perkembangan ini sudah mempunyai hubungan langsung dengan pasaran bahan api Malaysia.
Pada 9 September, Kementerian Kewangan memaklumkan harga runcit RON97, RON95 tanpa subsidi dan diesel tanpa subsidi masing-masing dinaikkan sebanyak 25 sen seliter bagi tempoh 10 hingga 16 September.
RON97 ditetapkan pada RM4.50 seliter, RON95 tanpa subsidi RM4.02 dan diesel tanpa subsidi RM4.92 seliter.
MOF menjelaskan kenaikan tersebut mencerminkan peningkatan ketara harga minyak mentah dunia ketika tempoh pengiraan di bawah Mekanisme Harga Automatik, selain peningkatan risiko gangguan bekalan petroleum melalui Selat Hormuz. Pada ketika itu, Brent telah mencecah AS$97.31 setong.
Dengan Brent kini dilaporkan melebihi AS$107 setong, perkembangan pasaran dalam tempoh seterusnya akan terus menjadi faktor penting kepada kos tenaga, khususnya bagi bahan api yang tidak menerima perlindungan subsidi penuh.
Namun, kenaikan harga minyak dunia tidak bermakna semua harga bahan api domestik akan berubah secara automatik pada kadar yang sama. Harga runcit Malaysia bergantung kepada mekanisme penetapan harga, struktur subsidi dan keputusan dasar kerajaan.
Kenaikan minyak juga mempunyai implikasi yang lebih luas kepada ekonomi.
Harga tenaga yang tinggi boleh meningkatkan kos pengangkutan, logistik, penerbangan dan operasi industri. Jika tekanan itu berpanjangan, sebahagian kos boleh bergerak melalui rantaian bekalan dan menyumbang kepada tekanan harga pengguna.
Di pasaran antarabangsa, kenaikan minyak turut meningkatkan kebimbangan terhadap inflasi. Reuters melaporkan kenaikan harga tenaga menjadi antara faktor yang mendorong hasil bon kerajaan Amerika Syarikat meningkat ke paras tertinggi sejak 2007, apabila pelabur menjangkakan tekanan inflasi boleh mempengaruhi dasar kadar faedah.
Pasaran kini memberi perhatian kepada dua perkembangan utama.
Pertama, berapa lama East-West Pipeline Arab Saudi memerlukan masa untuk kembali beroperasi sepenuhnya.
Kedua, sama ada trafik kapal melalui Selat Hormuz kembali normal atau kekal terhad.
Jika kedua-dua laluan terus terjejas secara serentak, risiko terhadap bekalan global akan kekal tinggi dan harga minyak berpotensi terus menerima premium geopolitik.
Bagi Malaysia, perkembangan ini bukan lagi sekadar isu harga minyak antarabangsa. Perubahan yang berlaku di Asia Barat sudah mempunyai hubungan nyata dengan kos petroleum tanpa subsidi domestik dan berpotensi mempengaruhi kos perniagaan serta tekanan harga sekiranya gangguan tenaga global berlarutan.
#Prezcom