KUALA LUMPUR, 1 May 2026
Malaysia kini berdepan tekanan serius dalam pengurusan sisa pepejal apabila jumlah sisa harian negara dianggarkan melebihi 17,000 tan, dengan hampir separuh daripadanya terdiri daripada sisa makanan yang masih boleh dikurangkan melalui perubahan tingkah laku dan sistem pengurusan yang lebih cekap.
Data terkini daripada SWCorp Malaysia menunjukkan bahawa sisa makanan menyumbang antara 44 hingga 45 peratus daripada keseluruhan sisa pepejal negara. Ini menjadikan makanan sebagai komponen terbesar dalam aliran sisa domestik, mengatasi plastik, kertas dan bahan lain.
Daripada jumlah tersebut, dianggarkan sekitar 15 hingga 20 peratus masih berada dalam keadaan baik dan selamat untuk dimakan. Keadaan ini menimbulkan persoalan besar terhadap kecekapan rantaian penggunaan makanan di Malaysia, khususnya di kawasan bandar utama seperti Kuala Lumpur, Johor Bahru dan Pulau Pinang yang mencatatkan kadar penghasilan sisa tertinggi.
Di Kuala Lumpur sahaja, jumlah sisa pepejal harian dianggarkan mencecah lebih 3,000 tan sehari, dengan sebahagian besar berpunca daripada sektor isi rumah dan industri makanan. Corak penggunaan di bandar besar yang bergantung kepada pembelian makanan siap dan penghantaran dalam talian turut dikenal pasti sebagai faktor utama peningkatan sisa makanan.
Situasi ini memberi implikasi langsung kepada kapasiti tapak pelupusan yang semakin terhad. Malaysia ketika ini bergantung kepada lebih 100 tapak pelupusan aktif, namun sebahagiannya hampir mencapai had maksimum. Tanpa intervensi berkesan, negara berisiko menghadapi krisis pengurusan sisa dalam tempoh satu hingga dua dekad akan datang.
Selain tekanan fizikal terhadap tapak pelupusan, sisa makanan juga menyumbang kepada pelepasan gas metana yang tinggi apabila terurai. Gas ini mempunyai kesan pemanasan global yang jauh lebih kuat berbanding karbon dioksida, sekali gus menjadikan isu pembaziran makanan sebagai cabaran perubahan iklim yang signifikan.
Kerajaan melalui pelbagai agensi termasuk SWCorp terus mempergiat usaha pendidikan awam dan pelaksanaan dasar pengasingan sisa di punca. Namun, kadar pematuhan masih rendah di kebanyakan kawasan bandar, menunjukkan jurang antara dasar dan pelaksanaan sebenar di lapangan.
Pakar pengurusan sisa berpendapat bahawa pendekatan sedia ada perlu diperkukuh dengan penggunaan teknologi seperti pemprosesan sisa organik, sistem kompos berskala bandar serta integrasi ekonomi kitaran dalam rantaian makanan. Tanpa perubahan struktur ini, peningkatan populasi bandar dan corak konsumsi moden dijangka terus memacu pertumbuhan sisa pada kadar yang sukar dikawal.
Perkembangan ini menuntut tindakan lebih tegas daripada semua pihak termasuk pengguna, industri dan kerajaan bagi mengurangkan pembaziran makanan serta mengoptimumkan pengurusan sisa secara mampan. Kegagalan menangani isu ini bukan sahaja meningkatkan kos pengurusan negara, malah memberi kesan langsung kepada kualiti hidup penduduk bandar.
#Prezcom