KUALA LUMPUR, 3/3/2026
Isu lambakan kontraktor Bumiputera gred G1 kembali menjadi fokus apabila satu sesi dialog bersama Timbalan Menteri Kerja Raya, YB Datuk Seri Dr. Haji Ahmad Maslan , berlangsung di Pusat Dagangan Dunia Kuala Lumpur baru-baru ini, menghimpunkan wakil pertubuhan bukan kerajaan dalam sektor pembinaan serta alumni program pembangunan kontraktor.
Sesi yang dipengerusikan oleh Ahmad Maslan itu bertujuan mendengar secara langsung isu dan cabaran yang dihadapi kontraktor G1 di seluruh negara. Namun perbincangan bertukar menjadi perdebatan lebih mendalam apabila cadangan berkaitan kenaikan gred dan penstrukturan semula sistem pendaftaran kontraktor dibangkitkan secara terbuka.
Seorang wakil kontraktor luar bandar menyuarakan kebimbangan bahawa naratif lambakan G1 sering dijadikan alasan untuk menyekat mobiliti pasaran, termasuk cadangan menutup pendaftaran baharu. Beliau menegaskan, data sebelum ini daripada Lembaga Pembangunan Industri Pembinaan Malaysia memang menunjukkan jumlah G1 jauh lebih tinggi berbanding gred lain, namun penyelesaiannya bukan sekadar menghadkan kemasukan pemain baharu.
Menurut beliau, lambakan sebenar berpunca daripada struktur pasaran yang terlalu sempit di peringkat bawah, menyebabkan persaingan harga tidak sihat, margin keuntungan terlalu rendah dan kebergantungan melampau kepada projek kerajaan. Jika mobiliti ke gred lebih tinggi tidak digalakkan, kontraktor G1 akan kekal dalam kitaran nilai rendah tanpa peluang berkembang.
Isu bantahan terhadap cadangan kenaikan gred secara lebih tersusun turut disentuh. Segelintir pihak berpendapat kontraktor G1 tidak berupaya mengendalikan projek lebih besar. Namun hujah balas yang dikemukakan menyatakan pembiayaan projek bukan semata-mata bergantung kepada modal dalaman kerana industri telah lama menggunakan cagaran Surat Setuju Terima bagi mendapatkan pembiayaan daripada agensi seperti MARA, TERAJU dan TEKUN dengan kadar yang kompetitif. Justeru, kemampuan kewangan tidak boleh dinilai secara terlalu simplistik.
Perbincangan turut menyentuh cadangan menutup pendaftaran kontraktor baharu. Hujah yang dibawa menyatakan langkah sedemikian berisiko bercanggah dengan prinsip persaingan sihat di bawah Akta Persaingan 2010 kerana sekatan kemasukan pasaran boleh dianggap sebagai perlakuan anti-persaingan. Jika dilaksanakan, ia berpotensi melindungi pemain lama dan mewujudkan dominasi kelompok tertentu.
Sebagai alternatif, cadangan dikemukakan supaya tapisan kompetensi diperketatkan, latihan teknikal dan kewangan diwajibkan, serta audit prestasi dilaksanakan secara berkala tanpa menutup pintu kepada pemain baharu.
Isu penggunaan prestasi projek sebagai syarat kenaikan gred juga menjadi topik hangat. Hujah yang dikemukakan menyatakan bahawa penilaian berasaskan skor prestasi semata-mata berisiko dimanipulasi sekiranya wujud budaya pengaturan maklumat atau hubungan dalaman dalam pemberian projek. Pada masa sama, kontraktor tidak mampu membina rekod prestasi lebih tinggi jika peluang projek lebih besar tidak pernah diberikan. Situasi ini digambarkan sebagai paradoks sistem yang perlu diperbetulkan.
Dari sudut ekonomi, persoalan turut dibangkitkan mengapa had nilai kerja G1 masih sekitar RM200,000 sedangkan kos bahan dan operasi telah meningkat ketara berbanding sedekad lalu. Cadangan dikemukakan supaya had itu dinaikkan kepada RM350,000, manakala gred lain disemak mengikut kesesuaian pasaran semasa bagi menyeimbangkan piramid industri.
Isu pemberian kerja oleh syarikat berkaitan kerajaan kepada kontraktor luar daerah turut disentuh, dengan rujukan kepada projek perumahan seperti “Rumah Perakku Prihatin Yayasan Perak” dan program “Rumah Mesra Rakyat” oleh SPNB. Wakil kontraktor mempersoalkan amalan pembelian dokumen sebut harga oleh kontraktor luar daerah bagi projek yang sepatutnya memberi keutamaan kepada pemain tempatan, sambil merujuk kuasa pihak berkuasa tempatan di bawah Akta Kerajaan Tempatan 1976.
Bagaimanapun, beliau turut mengingatkan bahawa masalah sebenar mungkin berpunca daripada budaya kepung harga dan pengaturan sebut harga atau bid rigging, yang boleh menjadi kesalahan serius di bawah undang-undang persaingan.
Dalam cadangan penambahbaikan sistem, tumpuan diberikan kepada aplikasi CIMS di bawah CIDB. Antaranya ialah pengisytiharan peratus pendapatan berasaskan industri supaya jelas berapa banyak pendapatan benar-benar datang daripada aktiviti pembinaan berbanding sektor lain. Kontraktor yang tidak mempunyai aktiviti pembinaan selama tempoh tertentu boleh ditandakan sebagai tidak aktif tanpa pembatalan lesen serta-merta.
Cadangan lain termasuk pengasingan kod aktiviti projek dan pengenalan status lesen seperti aktif, separa aktif dan tidak aktif, berdasarkan tempoh projek berdaftar. Pendekatan ini dilihat mampu menghapuskan lesen tidur, menutup ruang manipulasi dan mengurangkan risiko kartel tanpa menjejaskan pemain yang benar-benar aktif.
Ahmad Maslan dalam ucapannya menegaskan bahawa kerajaan mahu melihat kontraktor Bumiputera yang kompeten dan berdaya saing, bukan sekadar bergantung kepada perlindungan dasar. Sesi dialog tersebut dijangka menjadi asas kepada perbincangan lanjut antara Kementerian Kerja Raya dan CIDB bagi menilai semula struktur industri G1 yang kini menjadi tulang belakang projek kecil dan sederhana di seluruh negara.
Perbincangan hari ini memperlihatkan bahawa isu G1 bukan sekadar soal jumlah, tetapi menyentuh keseimbangan struktur pasaran, integriti sistem perolehan dan hala tuju pembangunan kontraktor Bumiputera dalam landskap pembinaan yang semakin kompetitif.
#Prezcom