KUALA LUMPUR, 14 Disember 2025
Bekas Perdana Menteri, Tun Dr. Mahathir Mohamad, sekali lagi menggandakan kritikannya terhadap Agreement on Reciprocal Trade (ART) yang ditandatangani Malaysia dengan Amerika Syarikat pada 26 Oktober lalu. Dalam ucapan dasar beliau pada Konvensyen Melayu 153 di ibu negara, Dr. Mahathir menyamakan perjanjian itu dengan Malayan Union 1946, yang pernah ditolak secara besar-besaran oleh orang Melayu kerana dianggap mengancam kedaulatan negara dan institusi raja.
Dr. Mahathir menegaskan bahawa ART didakwanya membuka ruang kepada pencabulan hak Melayu dan Bumiputera serta menggugat kedudukan Raja-Raja Melayu sekiranya Malaysia menyerahkan kuasa tertentu kepada pihak luar. “Pada 1946, kita berjaya menentang Malayan Union ketika keadaan kita serba kekurangan kerana kita bersatu. Ini bermakna hanya melalui kesatuan kita mampu menolak ART dan mempertahankan hak Melayu serta Bumiputera sebagai identiti penting negara,” katanya.
Pertikaian Perlembagaan: “ART bercanggah dengan kuasa negeri dan Raja-Raja Melayu”
Dr. Mahathir sebelum ini mendakwa ART bersifat tidak sah dari sudut Perlembagaan kerana kononnya bercanggah dengan beberapa peruntukan yang melindungi hak kaum Bumiputera, kedudukan Raja-Raja Melayu dan autoriti kerajaan negeri. Beliau berpendapat bahawa perjanjian perdagangan antarabangsa sebegitu tidak boleh ditandatangani oleh Perdana Menteri secara unilateral.
Kontroversi ini turut memuncak apabila Dr. Mahathir membuat laporan polis atas dasar bahawa Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim, “tidak mempunyai hak” untuk menandatangani perjanjian mewakili Persekutuan tanpa melalui proses kelulusan rasmi seperti Dewan Rakyat dan Majlis Raja-Raja.
Tengku Zafrul nafikan dakwaan: “Hak Bumiputera kekal garis merah rundingan”
Dakwaan Dr. Mahathir itu bagaimanapun disangkal oleh bekas Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri, Tengku Datuk Seri Zafrul Abdul Aziz, yang menegaskan bahawa kedudukan Bumiputera kekal sebagai garis merah utama sepanjang proses rundingan ART. Zafrul menyatakan bahawa tiada satu pun bahagian perjanjian tersebut yang menjejaskan hak istimewa Melayu atau status Raja-Raja Melayu.
Menurut beliau, rundingan Malaysia–AS dilakukan dengan teliti bagi memastikan kepentingan nasional dipertahankan, dan tuduhan bahawa Malaysia menyerahkan kedaulatan kepada AS adalah tidak berasas.
Mahathir: “AS tidak pernah hormat garis merah mana-mana negara”
Dalam ucapan yang sama, Dr. Mahathir turut mempersoalkan jaminan bahawa ART tidak menjejaskan kedaulatan negara. Beliau merujuk rekod lampau Amerika Syarikat yang menurutnya sering mengabaikan keputusan antarabangsa.
“Keputusan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu pun boleh diabaikan oleh AS. Mereka tidak menghormati garis merah negara lain jika tidak menguntungkan mereka,” katanya. Dr. Mahathir memberi amaran bahawa Malaysia boleh berdepan risiko yang sama jika terlalu bergantung kepada jaminan diplomatik.
Sensitiviti perjanjian perdagangan antarabangsa
ART, sebuah perjanjian perdagangan dua hala, bertujuan mengukuhkan hubungan ekonomi Malaysia–AS melalui kerjasama pelaburan, akses pasaran dan penyelarasan standard peraturan. Namun, perjanjian sebegini lazimnya mencetuskan sensitiviti politik apabila melibatkan isu kedaulatan, perlindungan industri tempatan dan hak Bumiputera.
Penganalisis ekonomi berpendapat bahawa polemik ini mencerminkan jurang persepsi: kelompok pembuat dasar melihat ART sebagai peluang meningkatkan daya saing Malaysia, manakala kelompok konservatif bimbang perjanjian ini memberikan kelebihan terlalu besar kepada kuasa asing. Selain itu, sensitiviti terhadap sejarah penjajahan menjadikan analogi “Malayan Union baharu” satu retorik yang kuat dalam mempengaruhi emosi masyarakat Melayu.
Kritikan Tun Dr. Mahathir terhadap ART membuka satu lagi bab baharu dalam perdebatan mengenai peranan Malaysia dalam perjanjian perdagangan global. Walaupun kerajaan menegaskan tiada hak Bumiputera atau kedaulatan negara yang terjejas, perbandingan ART dengan Malayan Union menambah tekanan politik yang tidak boleh diabaikan.
Dengan dakwaan perlembagaan, laporan polis dan gesaan agar proses kelulusan lebih telus, isu ART dijangka terus menjadi tumpuan nasional. Menurut pemerhati politik, penyelesaian terbaik memerlukan penjelasan rasmi yang lebih komprehensif dan dialog terbuka agar rakyat memahami implikasi sebenar perjanjian tersebut tanpa retorik yang mengelirukan.
#Prezcom