KUALA LUMPUR, 6 November 2025
Statistik terkini yang dikeluarkan oleh Jabatan Kehakiman Syariah Malaysia (JKSM) mendedahkan seramai 53,245 pasangan Islam di seluruh negara bercerai dalam tempoh sembilan bulan pertama tahun ini, menjadikan tahun 2025 antara tempoh paling tinggi kadar perceraian dalam sedekad.
Daripada jumlah itu, Selangor mencatatkan angka tertinggi dengan 10,774 kes, diikuti Johor (6,078), Kedah (4,582), Perak (3,908) dan Kelantan (3,820). Negeri lain yang turut menunjukkan angka membimbangkan termasuk Sabah (3,810), Pahang (3,767), Terengganu (3,647) serta Wilayah Persekutuan (3,397).
Ketua Pengarah JKSM, Datuk Mohd Amran Mat Zain, memaklumkan bahawa jumlah ini melibatkan kes perceraian yang telah disahkan oleh Mahkamah Syariah dan tidak termasuk kes yang masih dalam peringkat permohonan.
Jenis Perceraian dan Punca Utama
Mohd Amran menjelaskan bahawa daripada 53,245 kes yang direkodkan, 31,845 kes melibatkan permohonan lafaz cerai di hadapan hakim, manakala 15,972 kes adalah pengesahan lafaz cerai yang diucapkan di luar mahkamah. Selain itu, 4,090 kes fasakh, 1,257 kes taklik, dan 81 kes tebus talak turut direkodkan sepanjang tempoh berkenaan.
Menurut beliau, lima faktor utama dikenal pasti sebagai punca peningkatan perceraian, antaranya:
- Kegagalan menunaikan tanggungjawab – termasuk kegagalan suami memberi nafkah dan ketidakupayaan isteri mengurus tanggungjawab rumah tangga.
- Sikap kasar atau penderaan fizikal dan emosi.
- Kecurangan dan tiada persefahaman antara pasangan.
- Masalah kewangan dan tekanan ekonomi.
- Pembabitan dalam jenayah atau penyalahgunaan dadah.
“Masalah culas terhadap tanggungjawab dan sikap cuai dalam rumah tangga kekal menjadi punca utama. Namun, apa yang membimbangkan, terdapat peningkatan kes melibatkan pasangan yang terjebak dalam penyalahgunaan dadah dan kegiatan jenayah kecil,” ujar beliau.
Usaha Mahkamah Syariah: Mediasi dan Pendekatan Sulh
Walaupun angka yang direkodkan tinggi, JKSM menegaskan bahawa setiap permohonan perceraian tidak diluluskan secara mudah. Menurut Mohd Amran, setiap kes akan melalui proses mediasi atau sulh sebelum pengesahan lafaz cerai dibuat.
“Mahkamah tidak terus membenarkan perceraian tanpa usaha mendamaikan pihak-pihak terlibat. Mengikut Seksyen 47 Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam, setiap pasangan wajib menghadiri sesi kaunseling dan mediasi terlebih dahulu bagi memberi peluang untuk berdamai,” jelas beliau.
Tambahnya lagi, dalam banyak kes, pasangan yang bersedia berbincang secara terbuka mampu mencari jalan perdamaian melalui bantuan kaunselor mahkamah atau pegawai agama.
Cadangan Baharu: Kursus Selepas Perkahwinan
Bagi membendung peningkatan kes perceraian, JKSM mencadangkan agar kursus pasca perkahwinan diwajibkan bagi pasangan muda selepas lima tahun pertama berkahwin. Kursus ini akan menumpukan kepada aspek pengurusan rumah tangga, keibubapaan, komunikasi emosi, dan kemahiran menyelesaikan konflik.
“Kursus pra perkahwinan memberi ilmu asas, tetapi selepas mendirikan rumah tangga, pasangan berdepan cabaran baharu seperti anak, ekonomi dan tekanan kerja. Justeru, kursus lanjutan ini penting agar hubungan kekal matang dan stabil,” ujar Mohd Amran.
Beliau turut mencadangkan agar program kesedaran seperti ‘Larangan Gurauan Talak’ dimasukkan dalam modul kursus, kerana sebahagian besar kes cerai berpunca daripada gurauan yang akhirnya menjadi sah di sisi hukum syarak.
Peranan Bahagian Sokongan Keluarga (BSK) dan Universiti
Dalam usaha memperkukuh institusi keluarga, JKSM turut memperkenalkan Bahagian Sokongan Keluarga (BSK), di mana pegawainya turun ke lapangan bagi memberi pendedahan tentang hak-hak pasangan dan bantuan undang-undang. Program ini turut melibatkan pelajar universiti yang menjalani latihan industri dalam bidang kaunseling dan undang-undang Islam.
“BSK bukan sekadar memberi nasihat, tetapi turut membantu pasangan yang bercerai dari segi perundangan, nafkah anak dan pengurusan aset,” katanya.
Analisis Sosial: Tekanan Ekonomi dan Gaya Hidup Moden
Penganalisis sosial dari Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM), Dr. Siti Norlina Abdul Halim, berpendapat bahawa peningkatan perceraian ini turut mencerminkan tekanan sosial dan ekonomi yang dihadapi masyarakat pasca-pandemik.
“Ramai pasangan muda berkahwin tanpa persediaan kewangan kukuh. Kos sara hidup, beban hutang dan tekanan kerja memberi kesan langsung terhadap kestabilan rumah tangga. Apabila komunikasi gagal, perceraian menjadi jalan keluar,” katanya.
Beliau menambah bahawa penggunaan media sosial juga memainkan peranan besar dalam keretakan rumah tangga. “Kecurangan kini tidak lagi bermula di luar rumah, tetapi di hujung jari. Hubungan maya menjadi punca hilangnya kepercayaan,” katanya lagi.
Lebih 53,000 kes perceraian dalam tempoh sembilan bulan pertama tahun ini merupakan satu angka yang membimbangkan dan menggambarkan realiti institusi kekeluargaan yang semakin rapuh. Cadangan JKSM untuk mewajibkan kursus selepas perkahwinan perlu dilihat bukan sebagai beban birokrasi, tetapi sebagai langkah pencegahan jangka panjang yang mampu menyelamatkan ribuan keluarga.
Keluarga yang bahagia bukan sekadar bermula di pelamin, tetapi memerlukan komitmen, kemahiran berkomunikasi, dan kefahaman terhadap peranan masing-masing. Mencegah lebih baik daripada mengubati, kerana setiap lafaz cerai bukan hanya memisahkan dua insan, tetapi menggoncang keseimbangan sosial seluruh masyarakat.
#Prezcom