JAKARTA, 8/10/2025
Industri udang Indonesia berdepan tamparan hebat selepas satu penghantaran udang ke Amerika Syarikat dikesan tercemar dengan bahan radioaktif Cesium-137 pada Ogos lalu, mengakibatkan kejatuhan permintaan pemprosesan sehingga 30 hingga 35 peratus.
Menurut Persatuan Petani Udang Indonesia, pencemaran itu berpunca daripada produk syarikat PT Bahari Makmur Sejati (BMS) yang beroperasi di kawasan perindustrian berhampiran Jakarta. Kawasan tersebut kemudiannya didapati mempunyai kesan pencemaran radioaktif, dan agensi nuklear Indonesia kini sedang menilai keluasan sebenar kawasan yang terjejas.
Eksport ke AS Terjejas, Keyakinan Pasaran Tergugat
Indonesia merupakan pengeksport udang kelima terbesar dunia, menyumbang kira-kira 6 peratus eksport global. Data rasmi menunjukkan negara itu mengeksport sekitar 215,000 tan udang pada 2024, dengan nilai mencecah AS$1.7 bilion (RM8 bilion).
Amerika Syarikat menjadi destinasi utama, merangkumi hampir 64 peratus eksport, diikuti Jepun. Namun, sejak tercetusnya isu pencemaran, harga udang di beberapa wilayah jatuh sehingga 35 peratus kerana pembeli luar menangguhkan pesanan sehingga keselamatan produk dapat dipastikan.
“Sejak BMS dimasukkan ke dalam senarai merah FDA (Pentadbiran Makanan dan Ubat-ubatan AS), serapan udang daripada petani terus merosot, menjunam sekitar 30 hingga 35 peratus,” kata Andi Tamsil, Ketua Persatuan Petani Udang Indonesia kepada Reuters.
Kesan Sosial dan Ekonomi
Persatuan itu memberi amaran bahawa sekiranya krisis ini berlarutan, berjuta-juta isi rumah yang bergantung kepada industri udang dari sektor huluan hingga hiliran akan terjejas. Industri udang Indonesia melibatkan ratusan ribu petani kecil, pekerja kilang pemprosesan, serta rangkaian eksport antarabangsa yang luas.
“Kesilapan fatal ini menyebabkan keyakinan pengguna AS tergugat dan menimbulkan persoalan global terhadap keselamatan makanan laut Indonesia,” ujar Andi lagi.
Tindakan Kecemasan
Susulan insiden ini, FDA AS telah mengeluarkan amaran rasmi kepada pengguna, pengedar dan penjual di Amerika supaya tidak memakan, menjual atau menghidangkan produk udang sejuk beku keluaran BMS. Setakat ini, FDA telah menyenaraikan sekurang-kurangnya 10 jenama berkaitan BMS dalam amaran larangan itu.
Kerajaan Indonesia segera menubuhkan satu pasukan petugas khas bagi menyiasat punca sebenar pencemaran serta merangka pelan pemulihan keyakinan pasaran.
Menurut FDA, Cesium-137 biasanya wujud dalam alam sekitar akibat ujian nuklear masa lalu atau bencana seperti Chernobyl dan Fukushima. Walaupun pencemaran hanya ditemui dalam satu konsainan syarikat, kesannya cukup besar sehingga melumpuhkan reputasi eksport udang negara itu.
Implikasi Serantau: Malaysia Perlu Berhati-hati
Sebagai negara jiran dan antara pengeksport hasil laut ke pasaran antarabangsa, Malaysia turut perlu berwaspada terhadap kawalan keselamatan makanan lautnya. Dengan nilai eksport perikanan Malaysia ke pasaran global mencecah RM6.2 bilion pada 2023 (Jabatan Perangkaan Malaysia), isu keselamatan makanan boleh menjejaskan daya saing jika insiden serupa berlaku.
Pakar industri menyarankan agar Malaysia meningkatkan kerjasama dengan agensi pemantauan antarabangsa bagi memastikan produk laut tempatan sentiasa mematuhi piawaian ketat, sekali gus mengelakkan sekatan import yang boleh menggugat ekonomi nelayan dan penternak akuakultur.
Krisis pencemaran radioaktif yang menjejaskan industri udang Indonesia menjadi peringatan keras tentang pentingnya pengawasan ketat terhadap keselamatan makanan laut. Walaupun kes melibatkan hanya satu syarikat, implikasi ekonomi dan sosialnya sangat besar – harga jatuh, eksport merosot, dan keyakinan pasaran antarabangsa tergugat.
Industri udang yang menjadi nadi jutaan isi rumah di Indonesia kini berdepan cabaran memulihkan semula reputasi, manakala negara serantau termasuk Malaysia wajar mengambil iktibar bagi memastikan industri perikanan terus kekal kukuh dan selamat di pasaran global.
#Prezcom