KUALA LUMPUR, 22/08/2025
Jawatankuasa Kira-Kira Wang Negara (PAC) mengesyorkan Khazanah Nasional Bhd supaya melaporkan prestasi keseluruhan pelaburan, bukan hanya keputusan kewangan, dalam laporan suku tahunan kepada Kementerian Kewangan (MOF) susulan kegagalan pelaburannya dalam syarikat fesyen tempatan, FashionValet.
PAC dalam laporan semakan terhadap tadbir urus dan pengurusan pelaburan domestik Khazanah menegaskan langkah itu penting bagi meningkatkan tahap ketelusan dan akauntabiliti selepas kerugian besar yang ditanggung dalam kes FashionValet.
Kronologi Kegagalan FashionValet
Khazanah bersama Permodalan Nasional Bhd (PNB) melabur kira-kira RM47 juta pada 2018 dalam FashionValet, sebuah syarikat fesyen e-dagang yang ketika itu dianggap berpotensi besar kerana sudah mempunyai pelabur antarabangsa dari Jepun dan Silicon Valley.
Namun, pada akhir 2023, kedua-dua institusi itu terpaksa menjual keseluruhan pegangan mereka kepada NXBT Partners Sdn Bhd, sebuah syarikat pegangan pelaburan milik Ketua Pegawai Eksekutif TIME dotCom Bhd, Afzal Abdul Rahim, dengan nilai hanya RM3.1 juta.
Khazanah menjelaskan bahawa FashionValet berkembang pesat melalui strategi omnichannel (gabungan kedai fizikal dan platform digital). Tetapi kemunculan pandemik COVID-19 pada 2020 menjejaskan operasi kerana premis kedai yang sedang diubah suai tetap perlu membayar sewa sedangkan tiada pelanggan dibenarkan masuk. Walaupun jualan meningkat selepas pandemik, banyak jenama mula menjual terus kepada pengguna melalui laman sesawang dan media sosial mereka sendiri, sekali gus menghakis pasaran FashionValet. Keadaan ini akhirnya menimbulkan kekangan aliran tunai yang serius.
Penjelasan Khazanah
Pengarah Urusan Khazanah, Datuk Amirul Feisal Wan Zahir, ketika prosiding PAC pada 20 Februari lalu berkata, institusi itu biasanya melabur dalam tempoh lima hingga tujuh tahun. Bagaimanapun, dalam kes FashionValet, Khazanah tidak dapat meneruskan sokongan ketika syarikat berdepan kesukaran, lalu mengharapkan pelabur baharu tampil mengambil alih.
Amirul turut menegaskan Khazanah melakukan semakan menyeluruh sebelum melabur, malah kerugian pada tahun-tahun awal dianggap normal bagi syarikat rintis yang memburu penguasaan pasaran, sepertimana dialami oleh platform besar seperti Grab dan Shopee.
Cadangan PAC
PAC mengemukakan empat syor utama bagi menambah baik pengurusan pelaburan Khazanah:
- Melaporkan semua kerugian pelaburan besar kepada lembaga sebagai prosedur standard.
- Meningkatkan perancangan risiko khususnya bagi menghadapi krisis seperti pandemik atau perubahan teknologi.
- Mendidik masyarakat tentang strategi modal teroka berisiko tinggi yang diambil Khazanah, dengan penjelasan bahawa kegagalan adalah lumrah dalam usaha memacu inovasi.
Melaporkan prestasi pelaburan secara menyeluruh kepada MOF, bukan sekadar angka kewangan, bagi memastikan kerajaan mendapat gambaran sebenar tentang keberkesanan strategi pelaburan nasional.
Isu Perundangan yang Menyusul
Kes FashionValet turut tercalar dengan isu undang-undang apabila pengasasnya, Datuk Fadzarudin Shah Anuar dan Datin Vivy Sofinas Yusof, didakwa di mahkamah pada 4 Disember 2024 atas tuduhan pecah amanah jenayah membabitkan dana sebanyak RM8 juta. Kedua-dua mereka dituduh memindahkan dana Khazanah dan PNB tanpa kelulusan lembaga pada Ogos 2018. Mereka bagaimanapun menafikan pertuduhan tersebut dan kes kini masih dalam perbicaraan.
Implikasi dan Refleksi
Kegagalan FashionValet menjadi contoh bagaimana pelaburan strategik kerajaan dalam sektor inovasi boleh terdedah kepada risiko tinggi, lebih-lebih lagi dalam persekitaran ekonomi yang tidak menentu. PAC menegaskan bahawa pelaburan berasaskan inovasi memang berpotensi memberi pulangan besar, namun pengurusan risiko dan ketelusan laporan kepada rakyat adalah kunci utama bagi mengekalkan keyakinan terhadap Khazanah sebagai dana kekayaan negara.
Tragedi kerugian FashionValet adalah satu peringatan bahawa setiap pelaburan, meskipun menjanjikan pulangan tinggi, tetap terdedah kepada risiko kegagalan. Dengan melaksanakan cadangan PAC, Khazanah diyakini dapat memperkukuh sistem tadbir urus, meningkatkan perancangan risiko, serta mendidik masyarakat tentang realiti pelaburan berisiko tinggi. Yang paling penting, pelaburan nasional mesti sentiasa dilaporkan secara telus agar kepentingan rakyat sebagai pemilik sebenar dana awam terpelihara.
#Prezcom