CYBERJAYA, 11 un 2025. Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (SKMM) menegaskan bahawa langkah perkongsian data peranti mudah alih (Mobile Positioning Data – MPD) tanpa nama dengan pihak kerajaan bukanlah satu bentuk pencerobohan privasi, sebaliknya amalan biasa sejajar dengan piawaian teknologi global dan keperluan pembangunan negara.
Penjelasan ini hadir susulan kebimbangan orang awam mengenai pengumpulan dan penggunaan data telefon oleh pihak berkuasa tanpa kebenaran eksplisit pengguna. Menurut SKMM dan agensi berkaitan, data tersebut tidak diklasifikasikan sebagai data peribadi kerana tidak boleh digunakan untuk mengenal pasti mana-mana individu secara spesifik.
Apa itu MPD dan Kenapa Ia Penting?
MPD merujuk kepada data lokasi dan penggunaan rangkaian mudah alih yang dikumpul oleh penyedia telekomunikasi. Ia merangkumi lapan kategori data asas termasuk pengecam tanpa nama, masa transaksi, lokasi menara pemancar dan jenis rangkaian yang digunakan. Data ini, menurut SKMM, hanya digunakan bagi tujuan perancangan infrastruktur, analisis statistik, dan pembangunan dasar awam.
Menurut Derek John Fernandez, ahli suruhanjaya SKMM, pendekatan ini selaras dengan Akta Komunikasi dan Multimedia 1998 dan tidak berbeza dengan amalan harian platform digital seperti Google dan Facebook yang turut mengumpul data pengguna atas dasar algoritma perkhidmatan. “Kami lakukannya mengikut piawaian antarabangsa yang ditetapkan dan rujukan dibuat kepada amalan terbaik PBB dan laporan kelestarian global,” jelas beliau.
Keputusan Kabinet dan Ketiadaan Pilihan ‘Opt-Out’
Timbalan Pengarah Urusan SKMM, Zurkarnain Yasin, menyatakan bahawa pelaksanaan MPD adalah keputusan Kabinet dan merupakan sebahagian daripada mandat kawal selia yang perlu dipatuhi oleh syarikat telekomunikasi. “Tiada opsyen untuk tidak menyertai kerana keputusan ini dibuat di peringkat tertinggi kerajaan. Ia bertujuan menyokong pembangunan negara,” katanya dalam sesi taklimat media.
Walaupun isu ini mencetuskan perdebatan awam, SKMM menegaskan bahawa segala pengumpulan data mematuhi undang-undang tempatan serta tidak melibatkan pendedahan maklumat boleh dikenal pasti.
Ketika ditanya mengenai ketelusan maklumat kepada rakyat, pihak SKMM dan Jabatan Perangkaan memaklumkan bahawa sesi libat urus telah diadakan bersama pelbagai agensi termasuk SKMM, syarikat telekomunikasi dan Kementerian Pelancongan, sebelum pembentangan dibuat ke Kabinet. Menurut wakil Jabatan Perangkaan, Jamaliah Jaafar: “Kami mengadakan sesi dengan pihak telco untuk menerangkan apa itu MPD dan bagaimana negara seperti Indonesia telah melaksanakannya. Libat urus media juga telah dibuat selepas kelulusan Kabinet.”
Pendirian Telco: Komitmen Lindungi Data Pengguna
Empat penyedia rangkaian utama negara – CelcomDigi, Maxis, U Mobile dan Telekom Malaysia – mengesahkan bahawa hanya data tanpa nama dikongsi dengan SKMM dan tiada maklumat peribadi pelanggan didedahkan. Kenyataan bersama mereka menyebut bahawa keselamatan dan kepercayaan pelanggan adalah keutamaan mutlak. Ini selari dengan kenyataan SKMM bahawa data tersebut tidak boleh digunakan untuk mengenal pasti mana-mana pengguna secara individu.
Impak kepada Malaysia: Keseimbangan antara Privasi dan Pembangunan
Perkongsian data secara besar-besaran sering menimbulkan dilema antara hak privasi individu dan keperluan strategik negara. Namun, dalam konteks Malaysia, data MPD yang dikumpul berpotensi besar membantu kerajaan dalam perancangan bandar, pembangunan pelancongan, pengurusan trafik dan kesiapsiagaan bencana, sebagaimana telah dibuktikan di negara seperti Estonia dan Indonesia. Apa yang menjadi persoalan kini adalah bagaimana kerajaan boleh memastikan keseimbangan antara penggunaan teknologi untuk manfaat awam tanpa menjejaskan kepercayaan rakyat.
Perkongsian MPD tanpa nama oleh SKMM bukanlah isu baharu dan dilaksanakan mengikut undang-undang sedia ada serta amalan antarabangsa. Namun, dalam dunia pasca-pandemik yang semakin mementingkan data governance, kerajaan perlu meningkatkan komunikasi strategik dan memperkukuh kepercayaan rakyat melalui ketelusan dan jaminan hak privasi.
Dalam era digital ini, kepercayaan adalah mata wang paling berharga.
#Prezcom